Ρήξη πρόσθιου χιαστού: Αίτια, συμπτώματα, θεραπεία

In παθήσεις

Ο πρόσθιος χιαστός

Η άρθρωση του γόνατος επιτρέπει να λυγίζουμε και να τεντώνουμε το γόνατο όταν περπατάμε.

Αυτή η άρθρωση στηρίζει το βάρος του σώματος και πρέπει να είναι σταθερή, για να μην προκαλείται πτώση. Κατά τις κινήσεις αυτές, η κνήμη περιστρέφεται χωρίς να το συνειδητοποιούμε (αυτές οι κινήσεις ονομάζονται περιστροφικές).

Σε κάθε βήμα τα γόνατα μας δέχονται κρούση με διπλάσια έως τριπλάσια δύναμη από το βάρος μας. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο κάνουμε περίπου 6 εκατομμύρια βήματα. Λόγω αυτής της καταπόνησης τα γόνατά μας είναι συχνά η πρώτη άρθρωση στο σώμα που μας προκαλεί προβλήματα.

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος είναι ένας από τους πιο σημαντικούς συνδέσμους και βρίσκεται μέσα στην άρθρωση του γόνατος στο κέντρο της και χιάζεται με τον οπίσθιο χιαστό σύνδεσμο όπως λέει και το όνομά τους.

Προσφέρει μεγάλη σταθερότητα στο γόνατο, αποτρέπει και σταθεροποιεί κινήσεις όπως η υπερβολική στροφή του γόνατος, το υπερβολικό τέντωμα του γόνατος (υπερέκταση) και η πρόσθια μετατόπιση – ολίσθηση της κνήμης σε σχέση με το μηρό.

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος εμποδίζει την πρόσθια μετατόπιση της κνήμης και ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος την οπίσθια. Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος έχει περίπου 33χλ μήκος  και διάμετρο 11χιλ. Μικροσκοπικά, ο σύνδεσμος αποτελείται από ινίδια κολλαγόνου διατεταγμένα κατά κύριο λόγο κατά μήκος.

Ρήξη πρόσθιου χιαστού

Ο τραυματισμός του πρόσθιου χιαστού  αντιπροσωπεύει περίπου το 40% έως 50% του συνόλου των συνδεσμικών κακώσεων του γόνατος

Μηχανισμός ρήξης

Όταν οι κινήσεις του γόνατος όπως η υπερβολική στροφή, υπερέκταση και πρόσθια ολίσθηση της κνήμης γίνουν με μεγάλη δύναμη και σε μεγάλο βαθμό τέτοιο ώστε να ξεπερνά τις δυνάμεις του πρόσθιου χιαστού, έχουμε ρήξη του συνδέσμου.

Χωρίς επαφή

Ο πιο συνηθισμένος μηχανισμός ρήξης του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου είναι ο λεγόμενος μηχανισμός μη επαφής (non-contact mechanism). Χωρίς δηλαδή καμία επαφή με κάτι, συνήθως με το πέλμα <κολλημένο> στο έδαφος και απότομη στροφή του κορμού, νοιώθει κανείς ένα ξαφνικό <κρακ> στο γόνατο που συνοδεύεται από έντονο πόνο.

Με επαφή

Ο δεύτερος μηχανισμός ρήξης του Π.Χ.Σ. (πρόσθιου χιαστού)   είναι ο μηχανισμός επαφής, δηλαδή όταν ένας αντίπαλος πέφτει πάνω στο γόνατο. Σε αυτή την περίπτωση συνήθως η ρήξη του χιαστού είναι συνδυασμένη και με ρήξη άλλων συνδέσμων του γόνατος.

Ομάδες κινδύνου

Ο τραυματισμός είναι πιο συχνός στους νέους αθλητές. Μεταξύ των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τραυματισμό είναι το σκι και το ποδόσφαιρο.

Οι γυναίκες εμφανίζουν υψηλότερη ροπή προς τραυματισμό σε σύγκριση με τους άνδρες (4,5:1) στα περισσότερα αθλήματα, όπως μπάσκετ, βόλεϊ, και ποδόσφαιρο.  Αυτό οφείλεται κυρίως στο ισχνότερο μυϊκό σύστημα, καθώς και σε ορμονικά , ανατομικά και γενετικά αίτια σχετιζόμενα με την παραγωγή κολλαγόνου.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της ρήξης του πρόσθιου χιαστού μπορούν να ταξινομηθούν ανάλογα με τον αριθμό των ινών που έχουν υποστεί ρήξη.

Σε περίπτωση που ένας  αριθμός ινών (μικρός ή όχι) του συνδέσμου έχει υποστεί ρήξη έχουμε ως αποτέλεσμα μερικό περιορισμό της δραστηριότητας με συνοδό πόνο και οίδημα (πρήξιμο). (μερική ρήξη).

Στην περίπτωση που όλες οι ίνες του συνδέσμου έχουν υποστεί ρήξη έχουμε ως αποτέλεσμα αστάθεια στο γόνατο και μεγάλη απώλεια λειτουργικότητας. Συνήθως τραυματίζονται και άλλες δομές του γόνατος, όπως οι μηνίσκοι και οι πλάγιοι σύνδεσμοι. Σε αυτή την περίπτωση η χειρουργική αποκατάσταση είναι απαραίτητη (ολική ρήξη).

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με λήψη του ιστορικού, κλινική εκτίμηση και απεικονιστικές εξετάσεις.

Στο ιστορικό ο ασθενής αναφέρει τον μηχανισμό της κάκωσης και συνήθως την αίσθηση ή τον ήχο του <κρακ> κατά την στροφή του γόνατος.

Στο 99% των περιπτώσεων ο αθλητής θα αναφέρει ότι δεν μπόρεσε να συνεχίσει και βγήκε αμέσως έξω. Συνήθως πρήζεται το γόνατο άμεσα μετά τον τραυματισμό ή τουλάχιστον μέσα στις πρώτες ώρες (αίμαρθρος). Ο ασθενής είναι στην αρχή ανίκανος να περπατήσει και χρησιμοποιεί πατερίτσες.

 

Η τελική επιβεβαίωση γίνεται με την μαγνητική τομογραφία του γόνατος (MRI). Η εξέταση αυτή μας δίνει επίσης πληροφορίες για πιθανό τραυματισμό και άλλων ενδοαρθρικών στοιχείων όπως είναι οι μηνίσκοι (meniscus) και ο αρθρικός χόνδρος (articular cartilage).

Θεραπεία

Η θεραπεία μπορεί να είναι συντηρητική ή χειρουργική αποκατάσταση.

Οι πρώτες 72 ώρες

Η θεραπεία τις πρώτες 72 ώρες έχει ως στόχο την μείωση του πόνου και του οιδήματος γι’ αυτό και εφαρμόζονται τα ακόλουθα 4  βήματα

  1. Κρυοθεραπεία (τοποθετούμε 3 – 4 φορές την ημέρα από 10 λεπτά πάγο)
  2. Ανάρροπη θέση (τοποθετούμε το πάσχον μέλος λίγο πιο ψηλά από το επίπεδο της καρδιάς)
  3. Περίδεση (χρησιμοποιώντας έναν λεπτό επίδεσμο εφαρμόζουμε ελαφριά περίδεση την περιοχή του τραυματισμού με τέτοιον τρόπο έτσι ώστε η πίεση που ασκεί να χαλαρώνει προοδευτικά όσο πλησιάζουμε κεντρικά στο σώμα μας)
  4. Ανάπαυση (κατά την ανάπαυση αποφεύγουμε οποιαδήποτε δραστηριότητα η οποία αυξάνει τον πόνο ή τα συμπτώματα. Είναι ιδανικό να ξαπλώνουμε σε μια άνετη θέση)

Η καλύτερη θεραπεία του συνδέσμου, είναι εκείνη που ταιριάζει ξεχωριστά σε κάθε ασθενή. Τα κριτήρια για το ποια μια θεραπεία (χειρουργική ή μη) θεωρείται ιδανική, εκτός από τη χρονολογική και βιολογική ηλικία του ασθενούς και την έκταση και το είδος των ζημιών που έχουν προκληθεί στο γόνατό του, θα πρέπει να σχετίζονται με τις απαιτήσεις του, καθώς και με το γενικότερο επίπεδο των δραστηριοτήτων του (εργασιακές δραστηριότητες, αθλητισμός, χόμπι κ.λ.π.)

Συντηρητική θεραπεία

Τα γόνατα τα οποία δεν παρουσιάζουν σημαντική αστάθεια δεν χρήζουν θεραπεία συνήθως. Ο ασθενής θα εστιάσει σε ενδυνάμωση των μυών που βοηθούν στην κίνηση του γόνατος

Δίνουμε έμφαση στην ενδυνάμωση των οπίσθιων μηριαίων (hamstrings) οι οποίοι συγκρατούν την κνήμη προς τα πίσω. Για να αποφευχθεί ανισορροπία με τον πρόσθιο μυ (τετρακέφαλο) συνίσταται και ταυτόχρονη, αναλογική ενδυνάμωση του τετρακεφάλου (quadriceps).

Το γόνατο χωρίς χιαστό λειτουργεί φυσιολογικά όταν ο ιδιοκτήτης του κινείται στην ευθεία, ακόμα και αν τρέχει. Ούτε σε πλαϊνές στροφές παρουσιάζει πρόβλημα εφ’ όσον η κίνηση γίνεται προσεκτικά και ελεγχόμενα. Στην ξαφνική στροφή όμως (όταν πέφτουμε σε μια λακκούβα, παραπατάμε, τιναζόμαστε για να πιάσουμε κάτι), το γόνατο εμφανίζει αστάθεια. Αυτό οι ασθενείς το νοιώθουν σαν <ξεκούμπωμα> (<giving way>) της άρθρωσης και το περιγράφουν κλασσικά στον γιατρό στρίβοντας ελαφρά τις δύο γροθιές την μία πάνω στην άλλη (fistsign).

Γι’ αυτο τον λόγο το σπουδαιότερο κομμάτι του προγράμματος αποκατάστασης στοχεύει στην βελτίωση της ιδιοδεκτικότητας. Ιδιοδεκτικότητα (proprioception) λέγεται η αίσθηση η οποία <στέλνει> προς τον εγκέφαλο η κάθε άρθρωση. Γνωρίζουμε, π.χ., όταν καθόμαστε στο τραπέζι πόσο λυγισμένο είναι το γόνατο μας ενώ δεν το βλέπουμε. Η υπόθεση είναι ότι η έμφαση σε ιδιοδεκτικές ασκήσεις μετά από ρήξη του πρόσθιου χιαστού μπορεί σε κάποιο ποσοστό να μειώσει τα επεισόδια αστάθειας διατηρώντας πιο <ξάγρυπνη> την άρθρωση.

Χειρουργική θεραπεία

Οι χειρουργικές θεραπείες αφορούν τη σταθεροποίηση του γόνατος, δηλαδή την όσο το δυνατόν καλύτερη συγκράτηση, ώστε να μην παρατηρείται πρόσθια μετακίνηση της κνήμης.

Οι τεχνικές δυνατότητες είναι πολλές. Η βασική τους αρχή είναι η αντικατάσταση του συνδέσμου που έχει υποστεί ρήξη, από  έναν τένοντα του γόνατος ή άλλου σημείου του σώματος του ασθενούς. Αυτός ο τένοντας παίζει το ρόλο ενός νέου συνδέσμου.

Ακόμα και μετά την επέμβαση πρέπει να είστε προσεκτικός, κυρίως κατά την άσκηση αθλημάτων (ποδόσφαιρο, μπάσκετ, κλπ).

Ένας παρόμοιος τραυματισμός με τον αρχικό, μπορεί να προκαλέσει νέα ρήξη του συνδέσμου.

Αποκατάσταση από το χειρουργείο

Στο χειρουργημένο ασθενή η φυσικοθεραπεία επικεντρώνεται αρχικά στην ανάκτηση του πλήρους εύρους κίνησης της άρθρωσης του γόνατος και την αποφυγή περαιτέρω απώλειας μυϊκής μάζας. Στη συνέχεια, περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης διαμορφωμένες ώστε να προστατέψουν τον καινούργιο σύνδεσμο. Στην τελική φάση περιλαμβάνονται εξειδικευμένες ασκήσεις για την επανένταξη του ασθενούς στο άθλημά του.

Επειδή η πλήρης ενσωμάτωση και μετατροπή του μοσχεύματος σε λειτουργικό σύνδεσμο είναι μια διαδικασία που διαρκεί αρκετούς μήνες , μπορεί να χρειαστούν και έξι μήνες πριν την επιστροφή σε έντονες αθλητικές δραστηριότητες.

Ρήξη πρόσθιου χιαστού και Kinisis Progen

H επαναστατική σύνθεση του Kinisis Progen μπορεί να βοηθήσει τόσο στην πρόληψη της ρήξης όσο και την καθημερινότητα της αποκατάσταση σε άτομα με ρήξη χιαστού.

Ανάμεσα στα άλλα του συστατικά, το Κinisis Progen, περιέχει υψηλής καθαρότητας βιοενεργά πεπτίδια κολλαγόνου, που ενεργοποιούν την σύνθεση  κολλαγόνου στον αρθρικό χόνδρο, στους συνδέσμους και τους τένοντες του γονάτου μειώνοντας τον πόνο και το αίσθημα δυσκαμψίας.